Eftir fimm ár af verðbólgu yfir verðbólgumarkmiði hafa vaknað spurningar um það hvort laga þurfi markmiðið betur að íslensku efnahagslífi. Hvernig hefur verðbólgumarkmiðið þjónað íslenska hagkerfinu hingað til og hvaða afleiðingar hefði hærra markmið í för með sér? Hafsteinn Hauksson, aðalhagfræðingur Kviku, rekur söguna og sjónarmiðin sem búa þar að baki í samtali við Hluthafann.
Verðbólgumarkmið kom til sögunnar í Nýja Sjálandi árið 1989. Peningastefna hafði víðast hvar verið í ólestri frá því að Bretton Woods-kerfið, þar sem flest ríki veraldar stilltu vexti af til þess að halda gengi gjaldmiðla stöðugu gagnvart Bandaríkjadal, liðaðist í sundur eftir 1970.
Verðbólgumarkmið gegnir sama hlutverki og gullfóturinn gerði fram að fyrra stríði og Bretton Woods eftir seinna stríð. Það er svokallað nafnverðsakkeri, sem eru hvers konar reglur eða viðmið sem setja peningastefnunni mörk svo að koma megi í veg fyrir óhóflega peningalega þenslu.
„Það er áhættusöm æfing fyrir bæði stjórnvöld og Seðlabankann að fikta í markmiðinu, sérstaklega í miðju verðbólguskoti“
Þegar Bretton Woods var úr sögunni vantaði akkerið og verðbólga jókst. Mörg ríki reyndu að gera peningamagn að „millimarkmiði“, eða með öðrum orðum að halda aftur af vexti peningamagns til að koma böndum á verðbólguna, en í þeirri nálgun voru fólgin margs konar vandamál, segir Hafsteinn, og nafnvextir sveifluðust mikið.
„Nýsjálendingum datt þá þetta snjallræði í hug: Af hverju þarf að vera eitthvað millimarkmið í peningastefnunni? Af hverju ættum við að vera að vesenast með fast gengi eða peningamagn? Ef stöðugt verðlag er það sem skiptir okkur mestu máli, af hverju gerum við lága verðbólgu þá ekki bara að markmiði í sjálfu sér og högum peningastefnunni eftir því?“
Hagfræðingar höfðu fjallað rækilega um vandamálin sem fylgja því þegar kjörnir fulltrúar fara með stjórn peningamála og freistast til að stíga á bensíngjöfina. Væntingar almennings breytast eftir því svo að stíga þarf fastar og fastar á bensíngjöfina til þess að hafa einhver áhrif á hagkerfið. Afleiðingin er meiri verðbólga án nokkurs ábata fyrir lífskjör almennings.
